La 24-a de februaro markas kvar jarojn ekde la grandskala invado de Ukrainio fare de Rusio.

En Stokholmo, Sergels Torg estis plena de manifestaciantoj. La ministro pri eksterlandaj aferoj Maria Malmer Sternergaard (dekstra partio) kaj la opozicia partiestro Magdalena Andersson faris paroladojn.

En Alingsås, Jan Bondesson manifestaciis por la kvara fojo, esperante ke kvina fojo ne estos necesa.   /Siv

Protester mot Putins krig

Den 24-e februari är det fyra år sedan Ryssland storskaligt invaderade Ukraina.

I Stockholm var Sergels torg fyllt av demonstranter. Utrikesministern Maria Malmer Sternergaard (M) och oppositionsledare Magdalena Andersson höll tal.

I Alingsås demonstrerade Jan Bondesson för fjärde gången med förhoppning om, att en femte gång inte ska behövas.   /Siv

Lingvoj en politikaj renkontiĝoj kun Angela Merkel

de Bo Sandelin

Kiam mi antaŭ nelonge legis la aŭtobiografion Freiheit (Libereco) de la germana ekskanceliero Angela Merkel, frapis min kiel ofte kaj kiel detale ŝi priskribas, kiel oni traktis la lingvan demandon dum ŝiaj renkontiĝoj kun alilandaj politikistoj. Lingvoj interesas ŝin.

Elkreskante en la tiama GDR en la orienta parto de Germanio, ŝi lernis la rusan kiel la unuan fremdan lingvon. Ŝi estis lerta lernantino kaj ricevis premion pro sia rezulto ĉe ”rusolimpiko” por lernantoj. La anglan ŝi lernis pli malfrue. Ni vidu kelkajn ekzemplojn, kie ŝi diras ion pri la lingvouzo.

Merkel plurfoje renkontis Vladimir Putin, i.a. en Tomsk en 2006. Ĉe vespermanĝa tablo sidis nur ŝi kaj Putin kaj iliaj konsilistoj pri eksterlandaj aferoj. Por eventuala bezono, ”interpretistoj sidis ĉe apuda tablo, sed Putin parolis la germanan. Lia germana lingvo estis pli bona ol mia rusa. Mia kono pri la rusa lingvo restis fiksita en la GDR-tempo, mi ne konis la vortojn de la demokrata politika lingvo.” (p. 376–377).

En 2007, antaŭ kunveno kun la landogrupo G8, ŝi havis renkontiĝon kun la usona prezidanto George W Bush kaj rakontas pri lunĉkonversacio: ”Manĝante ni interparolis en la angla. Por eviti riskon interpretistoj ĉeestis, ĉe la germana flanko Dorothee Kaltenbach. Ŝi ne nur ĉi tie, sed dum mia tuta kanceliereco direktis min tra multaj komplikitaj situacioj, kaj de tempo al tempo, el iu el miaj malgraciaj germanaj frazoj ŝi formas brilan anglan frazon” (p. 369).

En la vespero samtage Merkel parolis kun la franca prezidanto Nicolas Sarkozy: ”Ni parolis en la germana kaj la franca kun interpretistoj” (p. 371).

Dum la eŭrokrizo, ŝi fine de 2009 neformale kunvenis en Bruselo kun la pintpolitikistoj Barroso, Van Rompuy, Papandreo, Sarkozy kaj Trichet: ”Tiel bone kiel ni kapablis, ni ĉiuj parolis la anglan”, ŝi diras. Sed post kelka tempo, kiam la argumentado akriĝis, ŝi transiris al la germana kaj lasis Dorothee Kaltenbach traduki ŝiajn vortojn en la anglan: ”Mi volis esti preciza” (p. 416).

Estis simile kiam ŝi printempe 2017 vizitis la novan prezidanton Trump en Vaŝingtono: ”Mi parolis ĉefe la anglan. La interpretistino Dorothee Kaltenbach sidis apude kaj tradukis en kelkaj komplikaj situacioj” (p. 592).

En junio 2017 ŝi renkontis la papon en Romo ĉe privata aŭdienco en la papa biblioteko: ”La papo kaj mi sidiĝis, mia interpretistino eksidis malantaŭ mi. Francisko estis tradukata de germana prelato” (p. 595).

Tiuj ekzemploj ilustras la fakton, ke la lingva demando daŭre postulas atenton en altnivelaj internaciaj rilatoj. Ne estas tiel, ke la angla estas ĉie kaj ĉiam uzata en justa kaj egala komunikado.

Printempaj hajkoj

Ueyama masao  1973

Tanaka sadami  1973

Rakonto pri vera persona historio, kiu pruvas, ke esperanto multmaniere helpas en nia vivo

Parton de sia vivhistorio rakontis al mi iama kolegino-esperantistino s-rino PhDr. Kamila Bártlová-Lampire (1931–2025), doktorino de filozofio, verkistino, poetino kaj instruistino de la lingvo internacia. Honoro al ŝia memoro!

S-rinon Kamila Bártlová-Lampire mi renkontis fine de la 90aj jaroj de la pasinta jarcento dum praga konferenco de Ĉeĥa E-Asocio (ĈEA). Ŝi rakontis al mi iom el sia familia historio, precipe kial ŝia knabina nomo estis Lampire.

Unu el ŝiaj antaŭloj, kiuj staris sur la komenco de ŝia historio, estis la franco Jean Pierre Lampire. La nomo Jean Pierre estas tre ofta franca vira baptonomo, kiun portis multaj rimarkindaj historiaj personecoj, precipe artistoj, scientistoj aŭ militestroj. En kazo de mia kolegino portis ĉi tiun nomon neniu el supre nomitaj, tamen li apartenis al la soldatoj. Li venis kun napoleona armeo, kiu batalis en tre konata militkonflikto, kiu estas ĝenerale nomata kiel ”Batalo de la tri imperiestroj”, t.e. inter la rusa caro Aleksandro la 1a (1777–1825), la habsburga imperiestro Francisco la 1a (1768–1835) kaj la franca imperiestro Napoleono la 1a Bonaparte (1769–1821).

La batalo okazis en 1805 kelkajn kilometrojn okcidente de la urbo Slavkov (apud Brno) sur la monteto uráň (legu: Ĵuránj). Venkis Napoleono Bonaparte. La batalo mem estis tre sangoplena, miloj da batalantoj ambaŭflanke pereis, kaj multaj pliaj miloj estis vunditaj. Inter la vunditoj estis eĉ jam supre nomita Jean Pierre Lampire. Liaj multflankaj vundoj estis tiom gravaj, ke li mem ne kapablis sekvi revenantan francan armeon hejmen. Lin tial flegis kaj liajn vundojn zorgeme kuracis juna knabino-fraŭlino aŭ el Slavkov, aŭ el loka vilaĝo proksima de la batalejo. Inter ambaŭ junaj homoj ekestis reciprokaj simpatioj, kaj fine eĉ amo – vera amo por la tuta vivo, ĉar ili baldaŭ post resaniĝo de Jean Pierre geedziĝis. Juna paro baldaŭ kreis kompletan familion pere de naskiĝo de la vira sekvanto.

S-rino Kamila tiam nomata post sia patro Lampire, studis unue gimnazion kaj poste filozofian fakultaton de Karla universitato en Prago. Sekve, post rigora ekzameno, ŝi fariĝis doktorino de filozofio. Jam kiel juna ŝi komencis studi esperanton. Post edziniĝo al la maŝinkonstrua inĝeniero Bártl la juna paro vivis en la urbeto Okříšky en la Sudmoravia regiono. Ŝi tie instruis en loka elementa lernejo. Tie ekestis ideo en ŝia kapo – instrui siajn gelernantojn krome al la ĉeĥa ankaŭ al la lingvo internacia. Dum multaj jaroj de sia instrua kariero alternis multe da frekventantoj en ŝia Esperanto-rondeto. Ke ŝia instruado estu pli efektiva, s-rino Kamila sukcese ŝnurigis amikecon pere de franca instruistino Maryvonne Houviez, kiu ankaŭ instruis al esperanto samaĝajn francajn gelernantojn el la urbo Chateauroux, 250 km sude de Parizo. En la 90aj jaroj de la pasinta jarcento s-rino Kamila petis sian francan koleginon, ĉu ŝi helpu serĉi, ĉu kaj kie vivas eblaj posteuloj de la iama franca soldato Jean Pierre Lampire. Sukcesa rezulto vere baldaŭ aperis en la persono de Frederic Lampire. Tiam ĉk. 40-jara viro posedis firmaon en Parizo por produkti videofilmojn. Lia firmao certe estis sukcesa, ĉar ankaŭ en la ĉeĥa televido mi spektis filmon enkadre de la serio ”Belecoj de la eŭropaj marbordoj”. En nomlisto de la homoj, kiuj partoprenis produkti la filmon, kiu kutime sekvas fine de la filmoj, mi vere legis la nomon de Frederic Lampire.

S-rino Kamila kaj s-ro Frederic interkonsentis pri renkontiĝo en Prago. Frederic, kiel profesiulo, alveturis kun sia tuta laborteamo. Ili estis jam anticipe preparitaj por tre interesa laboro. Rezulto de ilia kelketaga restado estas 50-minuta filmo pri plej belaj kaj plej konataj pragaj historiaj kaj arĥitektaj memoraĵoj. Enhavon de la filmo akompanas kompetenta komento en la franca lingvo.

Mi havis ŝancon, ke mi ricevis donace de d-rino Bártlová-Lampire kopion de la filmo. Dank’ al mia trijara studo de la franca lingvo mi atestis profesian laboron, kiu kontribuis al reklamo de nia ĉefa urbo en franclingvaj landoj.

Restas nur aldoni, ke Dr-ino Kamila Bártlová-Lampire laboris kelkajn jarojn, krom sia instruista praktiko, en la pedagogia sekcio de la ĈEA. Krom la instruado de esperanto, ŝi ankaŭ dediĉis sin al sia propra literatura verko – ŝi verkis fabelojn, rakontojn kaj poemojn. Ŝi estis ankaŭ aprezata eksterlande pro sia esperanta literatura verko. Ŝi aparte taksis la Premion Andersen, kiun ŝi ricevis en 2000 en Finnlando pro la publikigo de la fabelo ”La fabelputo de panjo”. Doktorino Bártlová ankaŭ amplekse kontribuis al la regiona gazetaro ”Horácké noviny” ĝis sia alta maljuneco. En siaj kontribuoj, ŝi kutime raportis ne nur pri siaj propraj sukcesoj, sed ankaŭ pri la sukcesoj de sia lerneja esperanto-grupo, sed ĉefe por atentigi pri la avantaĝoj de la internacia lingvo kaj reklami ĝin inter la publiko.

Dum kelkaj lastaj jaroj ŝi vivis en seniordomo sub la kuracista flego, ĉar ŝi estis grave malsana. Tamen ŝi ĝisvivis altan aĝon, forpasinte fine de la jaro 2025 en pli ol 94 jaroj.

Por la esperantistoj estas longa distanco, ŝtatlimoj kaj diferenco de la naciaj lingvoj neniuj obstakloj. Nia internacia lingvo esperanto – estas la lingvo de amikeco, alportas ĝojon kaj ebligas ĝojan multflankan kunlaboron. Pri unu konkreta mi ĉi tie rakontis al vi.

155-a datreveno de Lesja Ukrajinka

(1871–1913)

Larisa Kosaĉ, monde konata kiel Lesja Ukrajinka, naskiĝis la 25-an de februaro 1871 en la urbo Novohrad-Volinskij (nun Zviahel) estas unu el la plej elstaraj verkistinoj de la ukraina literaturo, plej konata pro siaj poemoj kaj teatraĵoj. Ŝi ankaŭ estis aktiva politika, civila kaj virina rajtoj-aktivulino. La ukraina lingvo estis la sola lingvo uzata en la hejmo, kaj por devigi ĉi tiun praktikon, la infanoj estis edukitaj de ukrainaj instruistoj hejme por eviti lernejojn, kiuj instruis la rusan kiel la ĉefan lingvon. Ukrajinka lernis legi en la aĝo de kvar jaroj, kaj ŝi kaj ŝia frato Miĥajlo povis legi fremdlingvojn sufiĉe bone por legi literaturon en la originalo, ŝi sciis la anglan, germanan, francan, italan, grekan, latinan, polan, rusan, bulgaran, kaj sian denaskan ukrainan.

Kiam ŝi estis okjara, Ukrainka verkis sian unuan poemon, ”Espero”, kiu estis verkita reage al la aresto kaj ekzilo de ŝia onklino, Olena Kosaĉ, pro partopreno en politika movado kontraŭ la cara aŭtokratio. En 1879, ŝia tuta familio translokiĝis al Lucko.

Dek tri jarojn post ŝia unua publikigita poemo, ”Lilio de la valo”, aperis en la revuo Zorja (Stelo) en Lvivo (Aŭstro-Hungario). Tie ŝi unue uzis sian pseŭdonimon, kiun sugestis ŝia patrino ĉar en la Rusia Imperio publikaĵoj en la ukraina lingvo estis malpermesitaj. La unua poemaro de Ukrajinka devis esti publikigita sekrete en okcidenta Ukrainio kaj sekrete alportita al Kijivo sub ŝia pseŭdonimo. Tiutempe Ukrajinka estis survoje fariĝi pianistino, sed pro ostotuberkulozo, ŝi ne frekventis iun ajn eksteran edukadon. Skribado fariĝis la ĉefa fokuso de ŝia vivo.

La malsano de Ukrajinka necesigis ŝin vojaĝi al lokoj kun seka klimato, kaj, rezulte, ŝi pasigis longajn tempoperiodojn en Germanio, Aŭstrio, Italio, Bulgario, Krimeo, Kaŭkazo kaj Egiptio. Ŝi amis sperti aliajn kulturojn, kio evidentiĝis en multaj el ŝiaj literaturaj verkoj.

Lesja Ukrajinka aktive kontraŭis rusan carismon kaj estis membro de ukrainaj marksismaj organizoj. Ŝi eĉ estis nelonge arestita en 1907 de cara polico kaj restis sub gvatado poste. En 1907, Lesja Ukrajinka edziniĝis al Kliment Kvitka, kortega oficisto, kiu estis amatora etnografo kaj muzikologo. Ili unue ekloĝis en Krimeo, poste translokiĝis al Kartvelio.

Ŝi mortis la 1-an de aŭgusto 1913 ĉe kuracloko en Surami, Kartvelio.

*

Lesja Ukrajinka apartenas al al triopo de la ukraina poezio kune kun Taras Ŝevĉenko (1814–1861) kaj Ivan Franko (1856–1916). I. Franko tute prave alte pritaksis la agadon de Lesja Ukrainka, skribinte: ”De la tempo de T. Ŝevĉenka ”Testamento” Ukrainio ne aŭdis tian ardan poezian vorton kiel el la buŝo de ĉi tiu malforta, malsana junulino”.

En 1971 aperis ŝia E-poezia verkaro ”Liriko”, kompilita de Nadija Andrianova-Hordijenko. Nun d-ino Nina Daniljuk preparas eldonon de pli ampleksa verkaro de Lesja Ukrajinka. Jen kelkaj novaj tradukoj el la venonta libro.

*

Ĥamsino*

* Ĥamsino – seka, varmega vento, kiu blovas el Sudo, portante grandan kvanton de sablo kaj polvo el dezertoj.

Tatara knabineto

Taso

La 17an de Septembro! Kermeso* de Sofio, Vira, Nadia kaj Lubov. Kiom da nom- kaj naskiĝtagoj, kiom da naskiĝtagaj knabinoj, kiom da donacoj, vizitoj, akceptadoj!.. F-ino Nadia ankaŭ estas naskiĝtaga fraŭlino hodiaŭ – ŝi havas 21 jarojn. Jes, 21 jarojn… Kaj poste komenciĝos kritikaj jaroj por la fraŭlino. Hodiaŭ la patrino jam aludis pri tiuj ĉi kritikaj jaroj, kvankam ankoraŭ sufiĉe delikate, en formo de gratulo: ”Mi gratulas vin, Nanjo! Vi jam fariĝis plenkreskulino, – mi ja deziras al vi kiel la plej baldaŭan certan feliĉon…” Kio, do, signifas ”la certa feliĉo”, pensis Nanjo, vestante sin per nova rozkolora robo – donaco de la patrino. Tamen ŝiaj pensoj nur dum kelka tempo haltis je la vortoj de la patrino, ĉar hodiaŭ ŝiaj pensoj longe ne povis halti ĉe io. Do, Nanja ekpensis pri siaj konatuloj, kiuj devas veni hodiaŭ por gratuli ŝin. ”Multaj gastoj devas veni hodiaŭ… Kaj kolonelo Trubackij jam sendis bukedon kun lakeo… Ĉu Vaĉjo venos? Nu, certe! Kaj kion li donacos al mi? Ja li devas ion ajn donaci al mi!” Ial io fariĝis al ŝi iom ridinda ĉe la penso, ne, ne tiel ridinda, sed iel gaje kaj… kaj iel amuze!..

Do, fraŭlo Vasil vere devas ion donaci. Ho, li pensis pri tiu donaco dum unu semajno. ”Nu, kion mi donacus al Nanjo?” – vidu, li ankoraŭ nomis pense fraŭlinon Nadia kiel Nanjo, malgraŭ tio, ke ŝi havas 21 jarojn, sed li ja estas amiko de ŝia infanaĝo… Jes, li estas amiko de ŝiaj infanjaroj. ”Iel ĉiam, kiam mi ekparolas pli serioze, ŝi ĉiam ridas? – pensas Vaĉjo, – ĝenerale ŝi ridas tre ofte, tro ofte, vere, ĉu amiko de infaneco ne povas… tamen, kion mi donacos al ŝi? Jen, jen la demando!.. Dio pravas, ĉar ja hodiaŭ jam estas ŝia naskiĝtago…”

Fraŭlo rapide vestiĝis kaj eliris en la urbon. Li eliris sur la plej grandan straton, trankvile paŝadis preter la butikoj kaj ĉirkaŭrigardis la montrofenestrojn. Ne, li ne povas, li ne povas trovi ion ”indan”. Kaj, jen juvelejo – eble tie ĉi? Li pli atente ekrigardis. ”Jen estas la tuta vico de broĉoj. Jen estas sufiĉe bela, kun iu surskribo, kio ĝi estas? Amoro!.. Ne, tiu ĉi ne taŭgas. Ĉar estas koro kun sago – tro sentimentala. Ha, jen mirinda broĉo, kaj ĝuste por ŝi!” La broĉo estis vere bela, filigrana arĝenta branĉo, kvazaŭ laŭrokrono, super ĝi – rubena stelo kun ora radio, kaj en la mezo – la vorto Espero! ”Bone!” Vaĉjo eniris la butikon kaj petis al si tiun broĉon kun la surskribo ”Espero”. ”Kiu estas la prezo?” – ”25 r.”. Vaĉjo subite ruĝiĝis. ”Kion li pensis? Dio prava, de kie mi havas tiun monon?!” Dirante ion neklaran, eble, mi ne aĉetos, li rapide forlasis la butikon. La butikisto ironie adiaŭis lin.

Vasil iris kun klinita kapo kaj jam ne vizitis juvelejojn. Pro neniofarante li suprenrigardis kaj ekvidis montrofenestron kun pladoj. ”Kaj, se mi aĉetus al ŝi, ekzemple, tason?.. Nu, ĝi estas bona ideo!” Li eniris la butikon kaj trovis aĉeteblan tason, sed tamen sufiĉe belan. Girlandoj de floroj, du papilioj kaj ora surskribo ”Suveniro” estis pentritaj sur ĝi. Nun Vaĉjo certe iris rekten al Nadia.

Nadia jam havis kelkajn gastojn kaj kelkajn donacojn, sed plejparte – florbukedojn. Vasil donis al ŝi sian tason, mallaŭte kaj timeme dirante gratulojn. Ŝi akceptis, dankis kaj ridetis. Al Vaĉjo tiu rideto ŝajnis tre afabla, aŭ, eble, ĝi estis tia. Post la rideto Vaĉjo sentis sin pli kuraĝa, li volonte parolus kun Nadia, paroli pli, sed tiuj gastoj, vizitoj, donacoj… ho, la plej enuiga afero en la mondo… Nanjo metis la tason apud si, la plej proksime. Aliajn donacojn ŝi surmetis malproksimen aŭ donis ilin al sia pli juna fratino por kaŝi, sed la tason ŝi tenis proksime al si. Kaj kiom da gastoj ŝi havas hodiaŭ!.. Jen iras kolonelo Trubackij, alta, dika armeano. Jen li gratulas Nadian per iel difinita voĉo, per tia artefarita armea kapklino kaj transdonas iun skatoleton. Ho, ĉielo! Ĝi ja estas broĉo kun la surskribo ”Espero”. Vaĉjo velkiĝis. Nanjo etendis sian manon al la kolonelo, kaj subite – bac! La taso fragmentiĝis! Jen larĝa rozkolora maniko ĵetis ĝin de la tablo. ”Sinjoro Vasil, rigardu, kio okazis al via donaco!” – Nadia ekkriis plende kaj kliniĝis por kolekti la taspecojn. Vaĉjo ekstaris por helpi ŝin, sed la kolonelo plifruis lin, kaj Vaĉjo ne havis kien aliri. Nanjo kun la kolonelo kolektis la pecetojn de sensorta taso. Nadia ekstaris kaj rigardis malĝoje la rompitan tason: ”Ho, kiel mi bedaŭras! Sinjoro Vasil, nu, kio estas tio ĉi? Kion mi devas fari? Ho, mi iros kaŝi tasfragmentojn!” Kaj Nanjo iris kaŝi tasfragmentojn en sia tualetejo, zorge envolvante ilin en kotona lano. La gajeco de Nadia rompiĝis kune kun la taso. Dum la tuta tago ŝi estis kvazaŭ malĝoja. Tiu ĉi donaco estis por ŝi tiel kara, ĉar de infanecamiko… Jes, amiko de ŝia infaneco!..

Denove la 17-an de Septembro! Nanjo denove estas naskiĝtagulino, ŝi havas 22 jarojn. Sed pasintjare la patrino ne vane deziris al ŝi ”certan feliĉon”. Hodiaŭ okazos ŝia fianciniĝo. Ŝi staras denove, kiel pasintjare, antaŭ la spegulo, vestante sin. Ne, ŝi jam estas vestita, nur atente serĉas ankoraŭ ion en la tualetejo. ”Ho, kie ĝi perdiĝis? Kaj ĝuste, kiam ĝi estas la plej bezonata, mi fine volas, ke li ekvidu sian pasintjaran donacon, ke li vidu, kiel mi zorgas pri liaj donacoj… Sed kie ĝi estas?.. Jen, ŝajnas, ke ĝi estas en tiu ĉi skatoleto.” Kaj Nanjo eltiris el la tirkesto grandan skatolon, kie estis ŝiaj diversaj ornamaĵoj; trarigardante ĝin, ŝi trovis ion envolvitan en kotona lano: ”Kio ĝi estas?” Nanjo komencis malvolvi la kotonon kaj de ĝi eltiris – taspecojn! Jes, pecetojn de tiu malfeliĉa pasintjara taso nome kun tiu ora surskribo ”Suveniro”. Nanjo sulkigis la brovojn, iel necerte rigardis taserojn, poste kolektis ilin per unu mano kaj forĵetis tra la fenestro en la ĝardenon… Poste ŝi kliniĝis kaj ekserĉis denove. Jen ŝi ekstaris kaj ekrigardis spegulon. Sur ŝia brusto radiis broĉo kun la surskribo ”Espero”!..

En la ĝardeno sur la pado kuŝis ceramikaĵo kun ora surskribo ”Suveniro”… Sed neniu rigardis ĝin…

Elukrainigis Viktoro Pajuk

Kiel TriumfGlass komenciĝis

de Helio Duarte

Ĉio komenciĝis longe antaŭ ol la glaciaĵkamionetoj ruliĝis tra la stratoj de Gotenburgo. En 1931, dekkvarjara Arne Müntzing staris en la kuirejo de sia patrino en Örebro kaj kirlis por fari ses litrojn da glaciaĵo. Ĝi estis simpla manlaboro, sed kun persistemo kiu jam montris antaŭen. Li eliris sur la stratojn de la urbo kaj vendis sian glaciaĵon, kaj baldaŭ multaj homoj rekonis lin, la knabon kun la glaciaĵo, kiu fariĝis natura parto de la ĉiutaga vivo por la glaciaĵamantoj de la urbo.

Dekkvin jarojn poste, en 1946, Arne faris paŝon okcidenten. Li translokiĝis al Gotenburgo kaj luis lokon ĉe Allmänna vägen. Tie li metis la fundamenton por TriumfGlass, firmao kiu de la komenco vivis kaj spiris glaciaĵfabrikadon. La tagoj komenciĝis frue. Jam je la sesa matene li estis preta permane kirli la tagan glaciaĵon, rigore kaj kun la sama zorgo kiel en la kuirejo hejme en Örebro.

Kiam la glaciaĵo estis preta, oni ŝarĝis ĝin en du glaciaĵĉarojn. Unu estis parkita ĉe la placo Järntorget, la alia ĉe la placo Redbergsplatsen. Tie li renkontis klientojn dumtage, homojn, kiuj haltis por momento de malvarmeto kaj eble mallonga konversacio. Vespere, la ĉaroj estis rulitaj reen al la ejo denove, pretaj por esti plenigitaj por la sekva tago. Estis laciga sed ritma laboro, ĉiutaga rutino konstruita sur persisto kaj amo por la metio.

En 1958, decida paŝo antaŭen venis kiam TriumfGlass aĉetis sian unuan aŭto kun frostujo. En la historia kamiono sidis Sidney Bratt, unu el la plej unuaj ŝoforoj de la kompanio. Per ĉi tiu aŭto novaj eblecoj malfermiĝis. Glaciaĵo nun povos esti liverita pli malproksimen, pli rapide kaj pli efike, kaj la kompanio komencis serioze kreski.

Så startade TriumfGlass

av Helio Duarte

Allt började långt innan glassbilarna rullade genom Göteborgs gator. År 1931 stod en fjortonårig Arne Müntzing i sin mammas kök i Örebro och vispade ihop sex liter glass. Det var ett enkelt hantverk, men med en envishet som redan då pekade framåt. Han gick ut på stadens gator och sålde sin glass, och snart kände många igen honom, pojken med glassen som blev en självklar del av vardagen för stadens glassälskare.

Femton år senare, 1946, tog Arne steget västerut. Han flyttade till Göteborg och hyrde en lokal på Allmänna Vägen. Där lade han grunden till TriumfGlass, ett företag som från första stund levde och andades glasstillverkning. Dagarna började tidigt. Redan klockan sex på morgonen stod han redo att vispa dagens glassats för hand, noggrant och med samma omsorg som i köket hemma i Örebro.

När glassen var färdig lastades den i två glassvagnar. Den ena ställdes vid Järntorget, den andra vid Redbergsplatsen. Där mötte han kunderna under dagens timmar, människor som stannade till för en stunds svalka och kanske ett kort samtal. På kvällen rullades vagnarna tillbaka till lokalen igen, redo att fyllas på inför nästa dag. Det var ett slitigt men rytmiskt arbete, en vardag byggd på envishet och kärlek till hantverket.

År 1958 kom ett avgörande steg framåt när TriumfGlass köpte sin första frysbil. I den historiska bilen satt Sidney Bratt, en av företagets allra första chaufförer. Med frysbilen öppnades nya möjligheter. Glassen kunde nu levereras längre bort, snabbare och mer effektivt, och företaget började växa på allvar.

Genom Arnes drivkraft och tydliga vision utvecklades TriumfGlass från ett litet familjeföretag till en viktig del av svensk glasshistoria. Hans passion för kvalitet och entreprenörskap lever kvar än i dag, i varje glass som bär namnet vidare.

Tekniko – mirinda, se oni komprenas ĝin – alie ĝi estas ŝtelisto de tempo

Mia Acer-komputilo estis fidinda, sekura, rapida – ĝis ĝi subite decidis ne plu servi min.

La ekrano ĉesis montri tion, kion mi skribis, tute aŭ parte. Mi ne trovis novskribitajn tekstojn. Skribinte sur unu linio, mi trovis vortojn meze en pli supra linio aŭ eĉ meze en vorto. Okazis ke mi foje nur povis skribi majusklojn. Ofte mi devis restarti mian Acer kaj okazis ke ĝi refunkciis – almenaŭ momente.

Do – mi bezonis novan komputilon. Richard, mia filo en Stokholmo ĉiam antaŭe helpis min solvi teknikajn problemojn. Li diris: ”Mi ne ofte havas problemojn pri mia Apple-komputilo. Ĝi estas pli fidinda ol via PC!” OK – mi provu, kaj li rete trovis bonan, iomete uzitan ”pom-aparaton”, kiu antaŭe probable vivis en ŝtata instituto, kie oni bezonis pli komplikajn aparatojn.

Ĉar ĉiuj miaj dokumentoj troviĝis en Dropbox… en la ”nubo”, Richard povis sidi en Stokholmo kaj transpreni ĉion el la ”nubo” al la Apple-Mac. Tre bone enpakita, ĝi venis al Alingsås kaj mi admiris ĝian arĝentan aspekton kun la pomo, de kiu estis mordita buŝplenon. Mia poŝtelefono ja ankaŭ havis la saman simbolon.

Mi ne emas plendi – sed mi sentis min kiel persono el primitiva popolo, kiu ne antaŭe vidis komputilon – tiom malsimilaj mi spertis PC kaj Mac. Pli kaj pli mi tamen komprenas mian novan laboramikon – sed kostis energion, iritiĝon, disreviĝon k.t.p. ”Tegmentoj” super esperantaj literoj fine funkcias, sed Richard kaj mi devas trovi pli rapidan vojon por enmeti ilin.

Se mi havas problemon mi bedaŭrinde volas novan defion en alia fako. Mi aliĝis al komencanta ukulele-kurso kaj post la unua fojo mi turnis min al Arne, mia pli juna filo. Li ludas en du orkestroj kaj regas plurajn instrumentojn. Li bone klarigis teoriajn aĵojn, pri kiu mia ambicia instruisto tro rapide instruis.

Por ĉi tiu printempo mi i.a. deziras amikiĝi kun mia Mac kaj ĝui ludi la ukulelon… Kaj mi esperas ke la du novaĵoj ne ŝtelos tro de mia tempo.

Ŝercoj

Du uloj ricevis taskon starigi maston kaj post plenumo de la tasko raporti ĝian altecon al la estro. Ili diskutas pri la bezono suprengrimpi ĝin.

Juna ulo preterpasas kaj konsilas ilin mezuri ĝin sur la tero. Kaj unu diras al la alia: Nu, vidu la stultulon, kiel stulta li estas! Ni devas mezuri la altecon, ne longecon.

Sinjorino Svenson memorigas sian edzon, ke ili vizitos amikojn vespere kaj ke li devas ŝanĝi siajn ŝtrumpetojn antaŭ ol foriri. Dum la vizito, sinjorino Svenson profunde enspiras kaj akre demandas sian edzon:

”Harald, ĉu vi certas, ke vi vere ŝanĝis viajn ŝtrumpetojn?”