Ora Ĵurnalo estas eldonata de Esperanto-Societo de Gotenburgo por subteni la esperantobibliotekon en Stannum, Östadsvägen 68.
Redaktantoj: Siv Burell, 070-721 34 79, (e‑poŝto) kaj Ingegerd Granat, 073-502 53 32, (e‑poŝto). Fina paĝaranĝo: Andreas Nordström, (e‑poŝto).
Limdato por manuskriptoj estas la 1:a en ĉiu monato. Ni deziras kontribuaĵojn pri kulturo, naturo, lingvo, vivstilo, sano, manĝaĵo kaj rakontoj en diversaj temoj.
Somermeza
danco ĉirkaŭ la somermeza stango.Somermeza
danco ĉirkaŭ la somermeza stango.
Espeporko meditas
Valoras
internaciaj kontaktoj! Lunde, la unuan de junio, du hispaninoj
vizitis nin survoje al Lesjöfors. Unu estas Manuela
Blanco, kiu ankaŭ
vizitis nin en februaro,
la alia estas Viviana
Piccinini.
Ĉi tiun fojon ni elektis kunveni en la Lingvokafejo ĉe la
Esperantoplaco.
Militoj
estas ja teruraj okazaĵoj, sed en la rakonto de Lasse
Granat, la
veteranoj festis jubileon ludante militon kun kaj per diversaj
alkoholaĵoj.
Tatjana
Aŭderskaja
skribas mem eseojn,
poemojn, rakontojn, sed en ĉi
tiu numero ŝi
tradukis kanton de alia poeto: B
Okuĝava. La
kanto nomiĝas Nokta interparolo.
Bedaŭrinde mi ne havas la ligilon
al la melodio.
Dum
la tuta jaro tagoj
havas nomojn,
celitaj al agado, nomojn, kiuj instigas nin agi: ekz. la 14 de
junio: la internacia tago de sangodonado.
Aŭ foje ne agi
ekz. la 1a de junio, la tago sen poŝtelefonoj. Sed kiom da
personoj scias pri tiu
rekomendo? Ne multaj.
Siv
El
la lasta numero de La
Espero, la
membrogazeto de la Sveda Esperanto-Federacio, ni prenas la
sinprezentadon de la SEF-estraro.
Kiel
kutime ni havas multe pri nia propra urbo Gotenburgo, sed ankaŭ
sugestojn ferii aliloke, ekzemple en regiono oriente: Ostrogotio.
Andreas
Ĝis
aŭgusto!
Dum la mezsomera festo en Svedio oni kutime kantas drinkkantojn trinkonte glaseton da brando. Klasika tia drinkkanto estas "Helan går" (La unua iras), kiu surprize fariĝis granda K-pop-sukceso. Malantaŭ la projekto estas la sveda melodikomponisto Hugo Andersson, kiu konstruis muzikaĵon en klasika K-pop-stilo per la melodio de la kara drinkkanto.
Jen la korea K-pop-grupo Nexz kun "Hypeman":
Manuela Blanco, kiu vizitis nin jam en februaro, trapasis Gotenburgon en 1 junio kune kun Viviana Piccinini. Ingegerd kaj Lasse veturigis ilin de la flughaveno al Språkcaféet (Lingvokafejo) en Esperantoplatsen (Esperantoplaco), kie kelkaj lokaj esperantistoj kafumis kune kun ili. La sinjorinoj estis survoje al Esperanto-Gården en Lesjöfors por resti tie dum junio por ordigi la ejon kaj esplori la ĉirkaŭaĵojn. La esperanta organizaĵo Civito ja transprenis la ejon kaj renomis ĝin Skandinava Esperanto-Domo. En la skipo estas ankaŭ Martin Strid. Jam la Esplora Instituto de Esperantologio planas por la venonta jaro semajnon de C-grada kurso en la ejo. /Andreas. Fotoj de Ingegerd kaj Siv.
Manuela
(maldekstre) kaj Viviana.
På väg till Lesjöfors
Manuela Blanco, som besökte oss redan i februari, passerade Göteborg den 1 juni tillsammans med Viviana Piccinini. Ingegerd och Lasse körde dem från flygplatsen till Språkcaféet, där de träffade några lokala esperantister. Damerna var på väg till Esperanto-Gården i Lesjöfors för att iordningställa och undersöka omgivningarna. Gården har ju övertagits av esperanto-organisationen Civito, som döpt om stället till Skandinava Esperanto-Domo. I arbetslaget ingår också Martin Strid. Redan planerar Institutionen för esperantologi en veckokurs där nästa år. /Andreas. Foton av Ingegerd och Siv.
Ferioj kaj festotagoj en junio
de Siv Burell
Junio
markas la komencon de somero kaj estas monato plena de lumo,
varmo kaj festado. En Svedio, ĉi tiu estas tempo kiam multaj
tradicioj floras, ne malpleje la somermeza festo, kiu estas unu
el la plej amataj festotagoj de la jaro. La monato estas
karakterizata per ĝojo, komunumo kaj festadoj en la naturo.
Kun la vegetaĵaro plene floranta kaj kun longaj tagoj,
perfektaj kondiĉoj estas kreitaj por kunveni kun la
proksimuloj.
Flagtagoj
estas la 6-a de junio – la Nacia Tago de Svedio –
kaj la 20-a de junio – la Somermeza vespero.
Tagoj kun
temoj
Junio estas plena
de amuzaj, gravaj kaj neatenditaj temaj tagoj. Ĉu vi ŝatas
ĉiutagan ĝojon, novan scion aŭ simbolajn momentojn
– ĉi tie vi trovos ĉiujn temajn tagojn en junio,
ekde la Tago de la ĉokolada pudingo ĝis la Monda tago
de sangodonado. Eble vi trovos novan favoratan tagon por festi,
aŭ ŝancon fari ion kune kun familio, amikoj aŭ
kolegoj.
Temaj
Tagoj – nur preterlasitaj kelkaj
1-a de junio –
Tago de lakto + Tago sen poŝtelefonoj…
Veganoj povas vivi sen lakto, sed ĉu iu povas vivi sen sia
poŝtelefono eĉ por unu tago??
2-a de junio –
Internacia tago de artrito + Internacia tago kontraŭ
manĝmalsanoj.
3-a de junio –
Internacia tago de biciklado.
5-a de junio
– Tago de amikoj + Tago de nudpieduloj + Monda tago de la
medio.
8-a de junio
– Monda tago de oceanoj… La Balta Maro kompreneble
ne estas konsiderata monda oceano, sed EU fine konsentis paŭzi
industrian fiŝkaptadon, por ke endanĝerigitaj
fiŝspecioj povu plinombriĝi.
9-a de junio
– Internacia tago de arkivoj…
La Klubo de Malmö, kiu arkivas librojn el tuta Svedio, estu
festata tiam!
12-a de junio
– Internacia tago kontraŭ infanlaboro.
Ekde 2000,
infanlaboro preskaŭ duoniĝis, de 246 milionoj ĝis
138 milionoj, sed la evoluo for de nunaj niveloj estas ankoraŭ
tro malrapida, kaj la mondo ne atingis la tutmondan elimincelon
por 2025. Por fini infanlaboron ene de la venontaj kvin jaroj, la
nuna progreso devus esti 11 fojojn pli rapida.
13-a de junio
– Internacia tago de saŭno. Gratulon al Finnlando!
14-a de junio
– Internacia tago de sangodonado. Gravas regule replenigi
la sangobankon.
18-a de junio
– Peonia tago + Internacia suŝia tago
19-a de junio
– Frizista tago.
20-a de junio
– Monda tago de rifuĝintoj. Laŭ la Konvencio pri
rifuĝintoj, sveda juro kaj EU-regularoj, oni estas rifuĝinto
se oni havas bone fonditajn kialojn timi persekuton pro raso,
nacieco, religia aŭ politika opinio, sekso, seksa orientiĝo
aŭ aparteno al specifa socia grupo kaj ne povas uzi la
protekton de via devenlando.
21-a de junio
– Internacia joga tago.
23-a de junio
– UN-a publika servo-tago.
25-a de junio
– Internacia tago de maristoj.
26-a de junio
– Ĉokolada pudingo-tago.
29-a de junio
– Internacia tago de entreprenistoj.
30-a
de junio – Internacia asteroida
tago. La Internacia asteroida tago estas celebrata ĉiujare
la 30-an de junio por levi konscion pri la rolo de asteroidoj en
nia sunsistemo kaj la eblaj minacoj, kiujn ili prezentas al la
Tero. La tago estis establita en 2016 de Unuiĝintaj Nacioj
kaj koincidas kun la datreveno de la evento de Tungusko, kiu
okazis la 30-an de junio 1908, kiam grandega
eksplodo, kaŭzita de asteroido aŭ kometo, okazis super
Siberio, ebenigante pli ol 2 000 kvadratajn kilometrojn da
arbaro.
Mitologiaj
radikoj
La nomo Junio devenas de la romia diino Junono,
unu el la plej centraj figuroj en la romia mitologio. Junono
estis la protektantino de geedzeco kaj virinoj, sed ŝi ankaŭ
estis simbolo de fekundeco, patrineco kaj virina forto.
Edziniĝinta al Jupitero, la plej potenca el la dioj, Junono
reprezentis ne nur la sanktecon de geedzeco, sed ankaŭ
rilatojn kaj la socian ordon de la socio. En la antikva Romo, ŝi
estis adorata kiel diino, kiu protektis la familion kaj la
bonfarton de infanoj. Ŝi ankaŭ estis forte asociita kun
fekundeco kaj la cikloj de la vivo, donante al la monato junio
specialan ligon al la riĉaĵoj de la naturo kaj la
rikoltoj, kiuj markas ĉi tiun tempon de la jaro.
Högtider och helgdagar i juni
av Siv Burell
Juni
markerar början på sommaren och är en månad
fylld av ljus, värme och firande. I Sverige är detta en
tid då många traditioner blomstrar, inte minst
midsommarfirandet, som är en av årets mest älskade
högtider. Månaden präglas av glädje,
gemenskap och firanden i naturen. Med växtligheten i full
blom och långa dagar skapas perfekta förutsättningar
för att samlas med nära och kära.
Flaggdagar
är 6 juni – Sveriges nationaldag och 20 juni –
Midsommarafton.
Temadagar
Juni är full
av roliga, viktiga och oväntade temadagar. Oavsett om du
gillar vardagsglädje, ny kunskap eller symboliska stunder –
här hittar du alla temadagar i juni, från
chokladpuddingens dag till internationella blodgivardagen. Kanske
hittar du en ny favorit att uppmärksamma, eller ett
tillfälle att göra något tillsammans med familj,
vänner eller kollegor.
Temadagar
– har bara hoppat över några
1 juni
– Mjölkens dag + Mobilfria dagen…
Veganer klarar sig utan mjölk, men
klarar sig någon utan sin mobil en endaste dag??
2 juni
– Internationella artrosdagen + Internationella dagen mot
ätstörningar
3 juni
– Internationella cykeldagen.
5 juni
– Alla vänners dag + Barfotadagen
+ Världsmiljödagen…
En rolig, somrig dag!
8 juni
– Världshavens dag…
Östersjön räknas förstås
inte som ett världshav, men i EU har man äntligen
kommit överens om att pausa det industriella fisket, så
att hotade fiskarter kan öka i antal.
9 juni
– Internationella arkivdagen…
Malmöklubben, som arkiverar böcker
från hela Sverige, bör hyllas då!
12 juni
– Internationella dagen mot barnarbete.
Sedan år 2000
har barnarbete nästan halverats, från 246 miljoner
till 138 miljoner, men nuvarande nivåers utveckling är
fortfarande för långsamt, och världen har inte
nått det globala elimineringsmålet för 2025. För
att få ett slut på barnarbetet inom de kommande fem
åren skulle nuvarande framstegstakt behöva vara 11
gånger snabbare.
13 juni
– Internationella
bastudagen. Heja Finland!
14
juni – Internationella
blodgivardagen. Viktigt
att regelbundet fylla på blodbanken.
18 juni
– Pionens dag + Internationella sushidagen.
19 juni
– Frisörens dag.
20 juni
– Världsdagen för flyktingar. Enligt
flyktingkonventionen, svensk lag och EU-regler är du en
flykting om du har välgrundade skäl att vara rädd
för förföljelse på grund av ras,
nationalitet, religiös eller politisk uppfattning, kön,
sexuell läggning eller att du tillhör en viss
samhällsgrupp och inte kan använda dig av hemlandets
skydd.
21 juni
– Internationella yogadagen.
23 juni
– FN:s dag för offentliga tjänster. Vilka
tjänster åsyftas?
25 juni
– Internationella dagen för sjöfarare.
26 juni
– Chokladpuddingens dag.
29 juni
– Internationella entreprenördagen.
30 juni
– Internationella dagen för asteroider.
Internationella
dagen för asteroider, eller International Asteroid Day,
firas årligen den 30 juni för att öka
medvetenheten om asteroiders roll i vårt solsystem och de
potentiella hot de utgör mot jorden. Dagen instiftades 2016
av FN och sammanfaller med årsdagen av Tunguska-händelsen,
som inträffade den 30 juni 1908, när en stor explosion,
orsakad av en asteroid eller komet, skedde över Sibirien och
jämnade mer än 2 000 kvadratkilometer skog med
marken.
Mytologiska
rötter
Namnet juni kommer från den romerska
gudinnan Juno, en av de mest centrala figurerna i den romerska
mytologin. Juno var äktenskapets och kvinnans beskyddare,
men hon var också en symbol för fruktbarhet, moderskap
och kvinnlig styrka. Som gift med Jupiter, den högste av
gudarna, representerade Juno inte bara äktenskapets
helighet, utan också relationer och den sociala ordningen i
samhället. I antika Rom var hon vördad som en gudinna
som skyddade familjen och barnens välbefinnande. Hon var
även starkt förknippad med fruktbarhet och livets
cykler, vilket ger månaden juni en särskild koppling
till naturens rikedomar och de skördar som markerade denna
tid på året.
Gotenburga
vetkuro 2026
de
Ingegerd Granat
La kutima
Gotenburga vetkuro okazis la 23-an de majo ĉi-jare.
Estis 55
000 homoj, kiuj registriĝis. En Slottsskogen Suldan Hassan
kuris en tempo de 1:03:30 kaj Sondre Nordstad Moen transiris la
cellinion 1 sekundon poste.
Do ili
estis la plej rapidaj!
Sed la
plej amuza estis la ĉiam kompletvestita ulo Nils Torring, kiu
ĉi-jare ekipis sin per rubujo sur la dorso kaj balailo kaj
ŝovelilo en la manoj. Ĉio por la medio kaj la hotelo
Radisson Blue.
Kiu ne
memoras, kiam li kuris kun lito ĉirkaŭ si, sed tio estis
en alia jaro.
Göteborgsvarvet
2026
av
Ingegerd Granat
Det sedvanliga
Göteborgsvarvet
gick av stapeln den 23:e maj i år.
Det var
55.000 som hade anmält sig. I Slottsskogen sprang Suldan Hassan
på tiden 1:03:30 och Sondre Nordstad Moen gick i mål 1
sekund senare.
De var
alltså snabbast!
Men
roligast var den ständigt kostymklädde killen Nils Torring
som i år utrustat sig med en soptunna på ryggen och
sopborste och skyffel i händerna. Allt för miljöns
och Radisson Blues skull.
Vem
kommer inte ihåg när han sprang runt med en säng
omkring sig, fast det var ett annat år.
I
slutet av maj och i början
av juni brukar
hela Göteborg fyllas med nybakade studenter. Man kan höra
att de kommer och är högst närvarande. Festklädda
strömmar de fram på gatorna i sina ljusa och passande
festkläder och de har studentmössan på toppen av
hela härligheten.
Det
tutas och stojas, sjungs och skrålas! Pang och dunder!
Här
är det minsann många som hävdar att de tror på
att framtiden som kommer är deras.
Det
finns många sätt som de tar sig fram med. Studentflak,
nu mer inspekterade och följda av polis som har rätten
att stoppa hela ekipaget och förpassa den regelbrytande
skaran till ”apostlahästarna” för vidare
framfart.
Regler
skall följas, säger övermakten till framtiden!
Men de
flesta transporter får köra vidare och fira.
De som
åker på andra sätt, ”Paddan” på
älven, motorcykel eller veteranbil på gatorna, står
mer för det vackert poetiska men inte en mindre festlig
transport.
Det är sommar när
stadens studenter sprungit ut! Hurra!
Fine
de majo kaj
komence de junio,
la tuta Gotenburgo kutime pleniĝas de novaj studentoj. Oni
povas aŭdi ilin veni kaj ili estas tre ĉeestantaj.
Vestitaj elegante, ili fluas tra la stratoj en siaj helaj kaj
konvenaj festaj vestaĵoj kaj ili portas la studentan ĉapon
sur la tutaĵo.
Estas
hupado kaj bruo, kantado kaj kriado! Krako kaj tondro!
Efektive
estas multaj ĉi tie, kiuj asertas, ke ili kredas, ke la
estonteco, kiu venos, estas ilia.
Estas
multaj manieroj kiel ili moviĝas. Studentaj kamionoj, nun
pli ofte inspektataj kaj sekvataj de polico, kiuj rajtas haltigi
la tutan teamon kaj ordoni la regul-rompantojn al la ”apostolaj
ĉevaloj” por propra irado.
Reguloj
devas esti sekvataj, diras la supera potenco al la estonteco!
Sed
plej multaj transportoj rajtas veturi plu kaj festi.
Tiuj,
kiuj vojaĝas alimaniere, per ”Paddan” sur la
rivero, motorciklo aŭ klasika aŭto sur la stratoj,
reprezentas la bele poezian sed ne malpli festan transportadon.
Estas somero, kiam la
studentoj de la urbo elkuris
el la lernejoj! Hu
ra!
La
puto ekster la katedralo
de
Ingegerd Granat
La fakto,
ke ĉi tiu majesta puto staras
ĉi tie jam delonge, ŝuldiĝas al la fakto, ke
nederlandaj specialistoj partoprenis en la fruaj tagoj, kiam la
konstruado de la fortikaĵo Gustavo Adolfo estis survoje en
Gotenburgo.
Tiutempe, pura trinkakvo estis
problemo. La akvo en la ĉirkaŭfosaĵo estis stagninta
kaj ne taŭga por trinkado. Homoj simple devis ĉerpi akvon
de proksime kaj malproksime ĉe diversaj fontoj. Poste la akvo
estis vendita, interalie, ĉe la ”Tyska kyrkan”, la
germana preĝejo.
Fine de la 18-a jarcento estis
konstruita de la fonto de Kallebäck ligna dukto, kiu estis 4,8
km longa kaj malfermiĝis en 1787. (Pri la fonto de Kallebäck
jam estis skribita en OĴ, n-ro 83). La unua akvoprenejo, el kiu
la loĝantoj de Gotenburgo povis akiri akvon el Kallebäck,
estis en Kungsporten, unu el la urbaj pordegoj, kaj la dua estis
ekster la katedralo, sed tiu prenejo estis poste movita al sia nuna
loko ĉe strato Västra Hamngatan. Do, ĉi tiu bela
dometo fakte ne estas puto, sed akvoprenejo. Ĝi estas la sola
akvoprena domo, kiu konserviĝis ĝis hodiaŭ.
Nu, vi povas
gustumi ĝin, se vi hazarde preterpasas…
Brunnen
utanför Domkyrkan
av
Ingegerd Granat
Att denna ståtliga brunn
nu står här sedan länge beror på att
holländska specialister varit inblandade i tidernas begynnelse
då Gustav Adolfs fästningsbygge var aktuellt i Göteborg.
Vid den här tiden var rent
dricksvatten ett problem. Vallgravsvattnet var stillastående
och inte tjänligt som dricksvatten. Man fick helt enkelt hämta
vatten från när och fjärran vid olika källor.
Sedan sålde man vattnet bland annat vid ”Tyska Kyrkan”.
Vid 1700-talets slut byggde man en
träledning från Kallebäcks källa, som var 4,8
km lång och öppnades 1787. (Kallebäcks källa
har skrivits om i OĴ, nr 83). Det första tappstället
som Göteborgarna kunde hämta vatten från låg
innanför Kungsporten och det andra tappstället blev
brunnen utanför Domkyrkan som dock flyttades till nuvarande
plats vid Västra Hamngatan. Detta vackra lilla hus är i
själva verket ingen brunn utan ett tapphus. Det är det
enda tapphuset som finns bevarat idag.
Varsågod, det går
att ta ett smakprov om du skulle gå förbi…
Silenta promeno tra Gotenburgo
Kuniru
en la stratoj de Gotenburgo, de
la strato Kungsgatan
ĝis la placo Järntorget. Survoje oni preterpasas
la Esperantoplacon. Filmo
trovita de
Inga
Johansson:https://www.youtube.com/watch?v=vhtU4hXbBEc
Granda
sukceso en la EU-parlamento
La raporto
pri la Balta Maro venkis en la baloto!
La raporto ”La plurjara plano por
la Balta Maro kaj vojoj antaŭen” estas la plej ampleksa
de sia speco pri la Balta Maro, kiun la Parlamento ĝis nun
adoptis.
La fakto, ke la raporto en sia tuteco
nun estas voĉdonita, signifas, ke la EU-Parlamento nun alprenis
longan serion da gravaj pozicioj pri diversaj aferoj koncernantaj la
Baltan Maron kaj ĝiajn fiŝprovizojn. Interalie, la
oficiala pozicio de la Parlamento nun estas, ke ĝi postulas, ke
industria fiŝkaptado de haringo por la produktado de fiŝfaruno
estu paŭzita, ĝis la fiŝprovizo resaniĝos…
Isabella Lövin,
membro de la grupo ”Verduloj”/Eŭropa Libera Alianco.
Stor
framgång i EU-parlamentet
Östersjörapporten
röstades igenom!
Rapporten ”The multiannual plan
for the Baltic Sea and ways forward” är den mest
långtgående i sitt slag om Östersjön som
parlamentet hittills har antagit.
Att rapporten i sin helhet nu röstats
igenom innebär att EU parlamentet nu har tagit en lång
rad viktiga positioner i olika frågor som rör Östersjön
och dess fiskbestånd. Bland annat är parlamentets
officiella position nu att man kräver att industrifisket av
strömming för framställning av fiskmjöl pausas,
tills dess att beståndet återhämtat sig…
Isabella Lövin,
ledamot i gruppen ”De Gröna”/Europeiska fria
alliansen.
Ur
senaste La
Espero:
SEFs styrelse presenterar sig
Paul
de Beurs,
Töreboda, ledamot
Jag upptäckte Esperanto
år 2020
av en slump tack vare
Google. Det var kärlek
vid första
ögonkastet. De första
övningarna på
Duolingo gick smidigt
och jag började ta kurser
på
esperantoklubben i London.
Sedan blev jag medlem
i Göteborgsklubben och nu, i ett drygt
år, har jag
suttit i SEF:s styrelse.
Jag arbetade som
fysiklärare i
Nederländerna och
har bott i Sverige
sedan 2009, där jag nu är
hemmaman. Som
språkhatare (jag
behövde lära mig fyra främmande språk, medan
jag älskade
matte) hoppas jag att
min glädje över
esperanto ska smitta av sig
till andra.
Thordis
Samuelsson,
Jönköping, sekreterare
Jag kom i kontakt med
esperanto genom mina föräldrar. De
hade läst
esperanto i sin ungdom, på 1930–40-talet när
rörelsen var stor. Jag har tagit upp
mina esperantostudier
ett otal gånger
genom livet, både på egen
hand och genom
studiecirklar och
sommarkurser. Men hittills
har jag inte lyckats
fullfölja till en
nivå där
jag kan prata esperanto.
Till det behövs
en mer idogen träning.
Det som håller
mig kvar i esperanto är två saker. Dels är det ett
språk med
oöverträffad genial
uppbyggnad, lätt
att lära sig. Dels
tilltalar mig tanken
bakom ett “allas
andraspråk”. Esperanto kan
bidra till rättvisa
och frihet från
förtryck på
ett internationellt
plan. Eftersom det
alltid har bott en
liten aktivist i mig vill jag
gärna vara med
och sprida den tanken.
Jag är pensionär
sen flera år
tillbaka och har som
alla andra insett
att pensionärer inte har all
tid i världen.
Trots det hoppas jag
kunna bidra till
styrelsearbetet och
fylla sekreterarrollen.
Puff
Östling,
Örebro, ordförande
I
slutet av 1970-talet
berättade min
farfar om resor han gjort i
Europa strax efter
andra världskriget.
Under min gymnasietid anmälde jag mig till en
studiecirkel, bara
pensionärer, men
kursledarna hade en dotter
som förbarmade
sig över mig. Vi
ordnade en liten
ungdomsträff, min
första esperantoträff. Året
därpå
började jag studera i
Stockholm och blev
medlem i
ungdomsklubben La
Ranetoj. På
UK i Peking 1986 träffade
jag min man och vi
gifte oss. Under
tiden i Kina var vi med i
Tianjins
esperantoförening. Under
småbarnstiden
blev det inte mycket
esperanto, men jag höll
hela tiden kontakt med
språket och
talare. 2013 valdes jag in i
SEFs styrelse. Sedan
2018 är jag SEFs
ordförande.
Lotta
Lauritz,
Luleå, kassör
Redan när jag under
skoltiden först fick höra om
Esperanto omfamnade
jag grundtanken
med språket, men
det var först
drygt 25 år senare
omkring 2010 som jag
beställde mitt
startpaket av SEF. Det
som avgjorde då var en
kokande ilska efter
ett arbetsmöte i
Bryssel där jag och byråkrater
från 14 andra
EU-länder försökt
resonera kring
komplicerade
rättstillämpningsfrågor.
Galet! Kom
inte i gång med språkstudierna förrän
Ann-Louise flera år
senare sammanförde mig med
andra Esperantister i
Luleåtrakten. Jag är fortfarande inte så
bra på esperanto
men studerar från
och till. Mitt bidrag till Esperantoförbundet är i stället
att sedan
år 2020 försöka hålla
ordning på och
förvalta föreningens ekonomi i rollen som kassör i
styrelsen där jag
funnits ytterligare ett par år som suppleant.
Stella
Lindblom, Undenäs,
suppleant
Ledamot i styrelsen sedan
2013, de senaste åren
som ersättare.
Största intresse är
att få saker att
funka och få medlemmar att känna sig hemma och
välkomna, oavsett
hur mycket
de själva
vill vara aktiva. Har
varit drivande för att omvandla SEF till något som är
mer anpassat
för sam- och framtiden.
Önskar att gamla
ingrodda hierarkiska
föreställningar om att
bara valda
funktionärer kan vara
aktiva i en förening
skulle kunna upplösas.
SEF är summan av sina
medlemmar.
Född in i
esperantorörelsen,
dotter till två
av dem som startade ungdomsförbundet SEJU en
gång i tiden och
var livslånga
esperantister. Det har
blivit en livsstil.
Kallar sig "denaska" även
om esperanto inte
aktivt lärdes ut
i unga år. Det var bara en del
av det ständiga
bakgrundsbruset och
barn gör som barn gör, dvs
suger i sig. Började
använda språket
aktivt i nedre tonåren
och var med i La
Ranetoj samt
SEJU-styrelsen. 1985
var jag med och
grundade den dåvarande
nordiska
ungdomsesperantotidningen Kvinpinto och var dess
första
chefredaktör.
Försöker
lägga tid på att översätta programvara från
engelska till
esperanto. Anser att
esperanto är både
ett unikt och ett
helt normalt språk. Unikt pga
sin historia,
konstruktion och
grundidé som
mellanmänskligt
språk snarare än
"internationellt". Helt vanligt därför att
det kan användas
som vilket annat
språk som helst. Normaliseringen hjälps av att det det är
tillgängligt i
miljöer där individer
kan välja språk,
som t ex i datorsammanhang.
Vill ha fler kompisar
att samarbeta och göra roliga saker med
för att sprida
kunskapen om
esperanto. Drömmer
om att bo någonstans
där esperanto är en
naturlig del av
vardagen.
Olof
Pettersson,
Stockholm, vice ordförande
Jag blev medlem någon
gång i slutet
av 1990-talet men var
inte särskilt
aktiv de första
åren. Hösten
2005 började jag
läsa lingvistik
på universitetet
och då vaknade
intresset för
esperanto igen. Jag
blev så
småningom invald
i styrelsen: först
som ledamot, därefter som
vice ordförande,
som jag varit större
delen av min tid i styrelsen,
med undantag för
några korta
inhopp som ordförande
respektive kassör.
I styrelsen ägnar
jag mig främst
åt den s.k. Verksamhetsgruppen eller Vigliga grupo
(tidigare kallad
Infogruppen) och
utåtriktad
information som
annonser, broschyrer
och kursmaterial. Jag är också redaktör för
medlemstidningen La
Espero.
Fredrik
Viberg,
Göteborg, suppleant
Jag har alltid varit
intresserad
av språk men
tycker det är
väldigt tufft att
lära sig ett. Har
länge velat
behärska ett tredje
språk efter
svenskan och
engelskan. När
jag fick höra talas
om esperanto, runt
2012 på radion,
fastnade idén
direkt. Det skulle
vara logiskt, konsekvent
och nationellt obundet
språk. Vad fanns
inte att gilla? Men det tog
tills hösten 2024
innan jag aktivt
började delta i
Göteborgs Esperantoförenings
träffar. Det enda
mål jag har är
att behärska
språket i både
tal och skrift. Jag
hoppas också få använding
av det när jag
reser runt. Så det
vore väl kul om
flera praktiserar det.
Jag är ny i styrelsen som
suppleant och är
här för att
hjälpa till och
se hur föreningen
jobbar. Jag jobbar med
mjukvara i Göteborg
men är ursprungligen
ifrån
Örnsköldsvik. I övrigt jobbar
jag en del med min
segelbåt som jag
hoppas kunna segla runt i
Europa senare.
Ur
La Espero nr
2026:2
Jan
Hellström:
La
feri-bieno
en Kettilsröd
En la maja numero,
Ingegerd skribis pri alia feribieno en Bergum.
Infanoj en Göteborg
kaj la ĉirkaŭa regiono havas la ŝancon koni
hejmajn bestojn, kiuj ne plu troviĝas en urboj. /Siv
Nun estas la vico de Jan:
La unua bildo montras du Jämtland-kaprojn,
unu sur la tegmento de la ventoŝirmilo kaj unu sur la tero.
Bildo n-ro 2 montras du porkidojn, unu malhelan
kaj unu makulitan. Ĉe Kättilsröd ili ne ricevas
porkidojn. La makulitaj havas la makulojn jam kiel porkidoj. Mi
pensas, ke la malhelaj estas malhelaj kiel porkidoj.
La
bieno 4H de Kättilsröd situas en la
parko Hisingsparken. Vizitantoj estas
bonvenaj promeni memstare kaj vidi la bestojn kaj la laboron en
tradicia bieno. Estas bovinoj, porkoj, kaproj, ŝafoj,
ĉevaloj, kunikloj, kokoj kaj anasoj. Viziti la bienon estas
senpaga.
4H estas internacia junulara organizaĵo kaj
signifas Kapon (Huvud), Koron (Hjärta), Manon (Hand) kaj
Sanon (Hälsa).
Hodiaŭ, la 24-an de majo, okazis vizito al
la monto Mareberget apud la rivero Göta älv en Kungälv.
La birdoj estis en kantanta humoro.
En la ĉevalejo, ĉevalido kuŝis
etendita en la verdaĵo unu momenton, poste ekflugis galope,
poste mamsuĉis.
Bela
frusomera bildo el la ”somera paŝtejo de Jan”.
Jan
Hellström:
Kettilsröds
4 H-gård
I majnumret skrev
Ingegerd om en annan fritidslantgård i Bergum.
Barn i Göteborg
med omnejd har möjlighet att bekanta sig med husdjur, som ju
inte längre finns inne i städer. /Siv
Nu
är det Jans tur:
Den första
bilden visar två Jämtlandsgetter, en på taket
till vindskyddet och en på marken.
Bild nr 2 visar två
hängbukssvin, ett mörkt och ett fläckigt. På
Kättilsröd får de inga kultingar. De fläckiga
är fläckiga redan som kultingar. De mörka tror jag
är mörka som kultingar.
Kättilsröds
4H-gård ligger i Hisingsparken. Hit är besökare
välkomna att på egen hand gå runt och titta på
djuren och arbetet på en traditionell bondgård. Det
finns kor, grisar, getter, får, hästar, kaniner, höns
och ankor. Det kostar ingenting att besöka gården.
4H är en
internationell ungdomsorganisation och betyder huvud, hjärta,
hand och hälsa.
Idag, 24:e maj,
blev det ett besök vid Mareberget intill Göta älv
i Kungälvs kommun. Fåglarna var på sånghumör.
En
härlig försommarbild från ”Jans sommarhage”.
Bona
ideo ekhavi gelernantojn, ĉu ne?
Fakte sufiĉas
ke unu persono havas bonan rilaton al kafejestro, kunportas
studmaterialon kaj krajonojn kaj ke la kafejo situas proksime al
loko, kie troviĝas gejunuloj. Krome necesas afiŝo, kiu
similas al tiu sur la bildo. Provu! Walter
Klag,Vieno,
praktikas sian ideon. Li sendis la bildon.
Sukceson!
/Siv
En
bra idé att skaffa elever, eller hur?
Det räcker faktiskt
med att en person har en bra relation med en kaféägare,
tar med sig studiematerial och pennor och att kaféet ligger
nära en plats, där det finns ungdomar. Dessutom behövs
en affisch, som liknar den på bilden. Prova! Walter
Klag, Wien,
praktiserar sin idé. Han skickade bilden.
Lycka
till! /Siv
Kio
se…
Seriozaj
sciencaj respondoj al absurdaj hipotezaj demandoj
El
libro
de Randall Munroe.
Demando:
Kio okazus se vi estus en boato aŭ aviadilo, kiun trafus
fulmo? Aŭ en submarŝipo?
Respondo:
Boato sen kabino estas preskaŭ tiel sekura kiel golfejo.
Boato kun kabino kaj fulmstangoj
estas preskaŭ tiel sekura kiel aŭto.
Submarŝipo estas preskaŭ
tiel sekura kiel… submarŝipo.
Demando:
Kio se ekzistus nur unu ĝusta persono por ĉiu
animĝemelo. Iu, kiu povus esti ie ajn en la mondo?
Respondo:
Tio estus koŝmaro.
Demando:
Kiam, se iam, Facebook enhavos pli da profiloj de mortintoj ol de
vivantoj?
Respondo:
Aŭ en la 2060-aj jaroj aŭ en la 2130-aj jaroj.
Demando:
Se ĉiu sur la Tero restus for unu de la alia dum kelkaj
semajnoj, ĉu la ordinara malvarmumo ne malaperus?
Respondo:
Ĉu ĝi valorus la penon?
Demando:
Kiom longe nuklea submarŝipo postvivus en orbito ĉirkaŭ
la Tero?
Respondo:
La submarŝipo probable sukcesos, la ŝipanaro eble
sukcesos pli malbone.
/Siv Burell
Tänk om…
Seriösa
vetenskapliga svar på absurda hypotetiska frågor
Ur en bok av
Randall Munroe.
Fråga:
vad skulle hända, om du är i en båt eller
flygplan som träffas av blixten? Eller i en ubåt?
Svar:
En båt utan hytt är ungefär lika säker som
en golfbana.
En båt
med hytt och åskledare är ungefär lika säker
som en bil.
En
ubåt är ungefär lika säker som ….. en
ubåt.
Fråga:
Vad skulle hända, om jag svalde en fästing, som har
borrelia? Kommer magsyran att
döda fästingen och borrelian, eller kommer jag att få
borrelia inifrån och ut?
Svar:
För att vara på den säkra sidan borde du svälja
något som dödar fästingen, som en solenopsis
germionata (tropisk eldmyra). Sedan sväljer du en
Pseudakteon Curvatus-fluga för att döda myran. Leta
därefter reda på en spindel…..
Fråga:
Tänk om det för alla människor bara finns en enda
rätta – en själsfrände. Någon som kan
befinna sig var som helst i världen?
Svar:
Det skulle ju vara en mardröm.
Fråga:
När, om någonsin, kommer Facebook att innehålla
fler profiler av döda människor än av levande?
Svar:
Antingen på 2060-talet eller 2130-talet.
Fråga:
Om alla människor på jorden höll sig undan från
varandra i några veckor, skulle inte den vanliga
förkylningen utplånas då?
Svar:
Skulle det vara värt det?
Fråga:
Hur länge skulle en atom-ubåt klara sig i omloppsbana
runt jorden?
Svar:
Ubåten klarar sig säkert fint, värre går
det kanske för besättningen.
Det
finns ofta hela sidor av vetenskapliga (?) förklaringar på
frågorna – diagram, uträkningar, bilder…….
Då jag tycker att frågorna är mer intressanta än
svaren får du bara en bråkdel av de fullständiga
svaren.
/Siv Burell
Jubileo
de Veteranoj
aŭ
La
lastaj kiuj forlasis la trinkejon
de
Lasse Granat
Jen elpensita rakonto pri
ekssoldatoj festantaj en Finnlando post la Dua mondmilito. Jam
pasis pli ol 20 jaroj de kiam mi verkis ĝin.
La
grizharaj sinjoroj kunvenis en la drinkejo Karhu sur Toivontie en
Hämeenlinna. Hodiaŭ estis la 20-a datreveno, neniu
sciis tute certe kio ĝi estas aŭ ĉu ĝi estis
ĝuste 20 jaroj, sed 20-a datreveno sonis iom agrable
ĉiuokaze. Kion ili certe sciis, ke ili havis komune, estis
ke ili ĉiuj partoprenis en almenaŭ unu el la lastaj tri
militoj en Finnlando kaj la plej multaj el ili havis
klarajn signojn de tio.
La lastan fojon, kiam oni festis la
20-an datrevenon, la vundoj estis pligravigitaj per kelkaj
malgrandaj tranĉoj kaj kelkaj difektitaj dentoj. Mankanta
orellobo ne validis.
Ili sidiĝis kaj, soldatece,
unue ellaboris strategion, poste diskutis taktikojn, post kio
venis la tempo por puraj batalteknikoj. La rezisto nun konsistis
ne el iuj kanonbaterioj, sed el impona baterio da boteloj
aranĝitaj honore al la tago. La drinkejposedanto mem estis
veterano, kompreneble.
La unua atako bone sukcesis kaj
parto de la malamika armeo estis venkita. La malamiko respondis
per kontraŭpafado en la formo de kelkaj boteloj da
80-procenta rumo anstataŭ la kutima ”Koskenkorva”.
Kiel Runeberg skribis: ”kaj la unua vico de pafado estis la
falo de ok finnoj”. Post mallonga tempo en la kampa
hospitalo, t. e. la necesejo, ili denove estis plene pretaj por
la batalo kaj nun ankaŭ iom venĝemaj. Sed feliĉe
en la kompanio estis maljuna serĝento, kiu avertis:
”Trankviliĝu kaj pripensu antaŭ ĉiu atako”.
Dirite kaj farite, ili reŝargis per pli simpla municio. La
nebuloj nun komencis densiĝi super la batalkampo, kaj la
perceptitaj kaj la realaj, ĉar la fummalpermeso estis io,
pri kio ili eĉ ne pensis.
La dua ondo de atakoj estis larĝa
fronta atako. Ĉe la dekstra flanko, la Virtanen-grupo atakis
per krudaj, rektaj glasetoj da brando. La maldekstra flanko,
gvidata de kaporalo Hyvärinen, elektis iom pli elegantan
municion, Lakka kaj Mesimarja, sed kompensis per eĉ pli
grandaj ŝargoj, la likva pulvo estis prenita en kruĉoj.
La centra falango, la plej grava, nature faris grandan impreson,
ili celis amasan surprizan atakon. Ili prenis grandajn
trinkglasojn plenigitajn per ”Koskenkorva” kaj
faligis ilin en la plej grandajn disponeblajn trinkujojn da
biero. Kelkaj glasoj alteriĝis sur la fundon sur rektan
kilon, aliaj renversiĝis survoje. Ne multe gravis por ĉi
tiuj batalcikatraj batalantoj, la tuto estis englutita same
rapide de ĉiuj soldatoj. La surpriza elemento eble konsistis
plejparte en la fakto, ke la grupoj sur la flankoj iom
surpriziĝis, ke la centra grupo ŝajnis iom kliniĝi
sen esti sub fajro, sed tiaj aferoj okazas.
Ili ne malpli surpriziĝis, ke
la meza sekcio nun ŝajne denove kuraĝiĝis kaj
provis leviĝi, kio eble estis malpli pripensita, ĉar
kiel ĉiuj scias, oni devas bone koni la terenon ĉe ĉiu
manovro. La mezaj homoj nun ne faris tion, la planko subite
ricevis iujn verajn montetojn kaj kavaĵojn, kiujn ili antaŭe
ne rimarkis, tiel ke kiam ili, ŝajne sen timo aŭ
hezito, lanĉas masivan frontan atakon rekte en la ĉefan
armeon de la malamiko, verŝajne por krei pontkapon, kiun la
flankoj poste povas pligrandigi, ili altiras perfortan
kontraŭatakon de la malamiko, kiu ĵetas sian tutan
arsenalon da armiloj sur ilin, la tuta muro de bretoj en la
drinkejo faras kontraŭatakon kaj duŝas niajn amikojn
per boteloj, rompitaj vitroj, brando, vino kaj tabuloj.
Alfronte al tiu celkonscia ago de la
malamiko, ili devas kapitulaci. Ordan retiriĝon nun preparas
la drinkejposedanto mem, kiu, kiel vickaporalo, ordonas al kelkaj
viroj, kiuj ankoraŭ povas rampi malgraŭ siaj vundoj,
kolekti tiom da malamika municio kiom ili povas trovi, retiriĝi
al ŝirmejo en la ŝranko por resaniĝi kaj plani la
sekvan manovron.
Post kompleta inventaro de la
malamikaj municioj tamen ili ne estis en multe pli bona stato,
ĉiuj interpretis la fortikaĵon kiel bivakon kaj eniris
kiel unuiĝinta armeo, unu por ĉiuj kaj ĉiuj por
unu. Ĝi estis la lasta armeo, kiu forlasis tiun drinkejon,
ĉar ĝi poste devis sperti tian ampleksan renovigon, ke
estis pli bone malkonstrui la tutan
konstruaĵon. Tio ankaŭ estis farita antaŭ la
tagiĝo.
Veteranjubiléet
eller
De
sista som lämnade baren
av
Lasse Granat
Här kommer en påhittad
berättelse om gamla festande soldater i Finland efter 2:a
världskriget. Det
är över 20 år sedan jag skrev den.
De
grånade gentlemännen samlades i Karhu bar på
Toivontie i Tavastehus. I dag skulle det firas 20-årsjubileum,
ingen var riktigt säker på av vad och inte heller att
det precis var 20 år det gällde, men 20-årsjubileum
lät lite fint i alla fall. Det som de med säkerhet
visste att de hade gemensamt var att de alla hade deltagit i
minst ett av de senaste tre krigen i Finland och på de
flesta av dem fanns det tydliga tecken på detta.
Förra
gången man firade 20-årsjubileum hade blessyrerna
utökats med några mindre skärsår och ett
par skadade tänder. En saknad öronflik räknades
inte.
Man
bänkade sig och på soldaters vis lade man först
upp en strategi, därefter diskuterades taktiken varefter det
var dags för ren stridsteknik. Motståndet bestod nu
inte av några kanonbatterier utan av ett imponerande
batteri av flaskor framsatta dagen till ära. Barägaren
var själv veteran, förstås.
Första
anfallet gick bra och en del av den fientliga hären
nedkämpades. Fienden besvarade med en moteld i form av att
det hade råkat bli ett par flaskor med 80-procentig rom i
stället för den vanliga ”kosken”. Det blev
som Runeberg skrev: ”och den första salvan re’n
blev åtta finnars fall”. Efter en kort stund på
fältlasarettet, dvs. toan, var man åter fullt
stridsberedd och nu också lite hämndlystna. Men som
tur är fanns det i sällskapet en gammal sergeant som
varnade: ”Ta det lugnt och tänk efter före varje
anfall”. Sagt och gjort, man laddade om med enklare
ammunition. Dimmorna började nu tätna över
slagfältet, både de upplevda och de verkliga, för
rökförbud var något man inte ens tänkte på.
Andra
anfallsvågen var en attack på bred front. Längst
ut på högerflanken attackerade Virtanen-gruppen med
råa, raka nubbar. Vänsterflanken under ledning av
korpral Hyvärinen satsade på lite mer elegant
ammunition, Lakka och Mesimarja, men kompenserade med desto
större laddningar, det flytande krutet intogs i sejdlar.
Mittenfalangen, den viktigaste, slog naturligtvis på stort,
man satsade på ett massivt överraskningsanfall. Man
tog rejäla dricksglas fyllda med kosken och släppte ner
dem i de största sejdlar med öl som stod till buds. En
del glas landade på botten på rätt köl,
andra välte på vägen. Det spelade ingen större
roll för dessa stridsärrade kombattanter, hela rasket
svaldes ner lika fort av alla soldaterna. Överraskningsmomentet
bestod kanske mest i att grupperna på flankerna blev lite
överraskade av att mittengruppen syntes krokna en smula utan
att ha legat under beskjutning, men sådant händer.
De
blev inte mindre överraskade av att mittensektionen nu
tycktes ha repat mod ordentligt igen och försöker resa
sig upp, vilket kanske var mindre välbetänkt, för
som ju alla vet så måste man känna terrängen
ordentligt vid varje manöver. Det gjorde nu inte
mittenfolket, golvet hade plötsligt fått några
rejäla kullar och gropar som de inte hade lagt märke
till förut, så att de när de, till synes helt
utan rädsla eller tvekan sätter in en massiv
frontattack rätt in i fiendens huvudhär, antagligen för
att skapa ett brohuvud som flankerna sedan kan utvidga, ådrar
sig en våldsam motattack från fienden som välter
ner hela sin vapenarsenal över dem, hela hyllväggen i
baren gör en motstöt och överöser våra
vänner med flaskor, glasskärvor, brännvin, vin och
bräder.
Inför
denna beslutsamma aktion från fienden måste de
kapitulera. En ordnad reträtt förbereds nu av barägaren
själv som, vicekorpral som han är, beordrar några
mannar, som ännu, trots blessyrer kan krypa, att samla in så
mycket fientlig ammunition som man kan komma över, dra sig
tillbaka till en förskansning i garderoben för att
kurera sig och planera nästa manöver.
Efter
att ha gjort en total inventering av fi:s ammunition var man dock
inte i så mycket bättre form, alla tolkade skansen som
en bivack och knoppade in som en samlad här, en för
alla och alla för en. Det var den sista hären som
lämnade den baren för den måste sedan genomgå
en så omfattande renovering att det var
bättre att riva hela huset. Detta gjorde man också
framåt natten.
Nokta
interparolo
Vortoj kaj muziko de B.
Okuĝava. Tradukita
de Tatjana
Auderskaja.
El
Vikipedio:
Tatjana AUDERSKAJA
(naskiĝis la 11-an de majo 1952 en Odeso, Ukraina SSR,
Sovetunio) estas ukraina verkisto, poeto kaj esperantisto. Ekde 2019
ŝi estas ano de la Akademio de Esperanto.
NOKTA
INTERPAROLO
La ŝuoj
triviĝis, laciĝis ĉeval’ en vesper’
Sed kien
mi venu? Respondu al mi sen erar’.
– Laŭ
Ruĝa river’, mia ĝojo, laŭ Ruĝa river’,
Ĝis
Blua montar’, mia ĝojo, ĝis Blua montar’.
Sed kiel
mi venu? Pro laco jam stumblas ĉeval’,
Bonvolu
klarigi la vojon al tiu teren’.
– Vi
rajdu al lum’, kiu flamas post hela kristal’,
Vi rajdu
al lum’, mia ĝojo, kaj trovos sen pen’.
Sed kie
la lum’ tiu klara en nokta obskur’?
Centjaron
mi vagas, sed nokton ne ŝiras radi’.
– Ekdormis,
verŝajne, l’ gardist’, kaj lanterno sur tur’
Ne lumas,
sed mi, mia ĝojo, ne scias pri ĝi.
Kaj jen
li veturas soleca sub nigra ĉiel’,
Sed kien,
ja voj’ ne videblas al ajna ekstrem’?
– Ho,
kion vi perdis, – mi krias, – kaj kia la cel’?
Kaj li,
mia ĝojo, respondas: ”Ne scias mi mem”.
Ostrogotio,
somera pejzaĝo en Svedio
de
Ingegerd Granat
Vättern,
la dua plej granda lago de Svedio, vidata el la domo de Ellen Key,
”Strand”.
Se vi ŝatus
sperti someron, mi havas kelkajn bonajn konsilojn!
Faru ekskurson laŭlonge
de la lago Vättern, trairu Småland kaj Jönköping
kiel eble plej rapide. Kiam vi preterpasos la artaĵon ”la
giganto Vist” en Huskvarna, tiam ne
estas malproksime. Baldaŭ vi alvenos al
la grenejo de Svedio, kie ĉio estas kultivata kaj kreskas,
kaj kolzo kaj terpomoj, cerealoj, lino kaj pomoj, dum la
kampalaŭdo ĉirpas en la kampoj. La pejzaĝo estas
tiel ebena, ke neniu vaganta pilgrimanto bezonas lacigi sin
survoje al Vadstena.
Panoramo
de parto de la Ostrogotia ebenaĵo ĉe la norda parto de
la lago Vättern.
Vadstena havas kaj
monaĥinejon kaj monaĥinejan preĝejon. Tie estas
veraj monaĥinoj, kiuj, en vera spirito de Birgitta, sekvas
ŝiajn paŝojn en siaj nigraj monaĥinaj roboj. Ŝi
mem delonge troviĝas en la ora relikvujo ene de la
monaĥineja preĝejo. Ekster la monaĥineja ĝardeno
estas herbĝardeno, kie oni povas trovi mortigajn venenajn
herbojn.
La
relikvujo de Sankta Brigito (Birgitta) en la preĝejo de
Vadstena, iama monaĥineja preĝejo.
Vadstena ankaŭ
havas belegan Wasa-kastelon, konstruitan el ŝtono de la
monaĥinejo en Skänninge kaj la monaĥejo en
Alvastra.
En ĉi tiu
kastelo, la filino de Wasa, Cecilia, enscenigis la bruon de
Vadstena!
Ŝi allogis la fraton de
gasto fari ion stultan. Estis en la nokto de la 17-a de decembro
1559, ke la orientfrisa Johan grimpis ŝnurŝtupetaron al
la bela, 19-jaraĝa princino Wasa, Cecilia, tra fenestro. La
frato de Cecilia, Erik, malkovris la skandalon kaj serioze
ektraktis la orientfrisan princon Johan, pri kiu oni neniam plu
aŭdis.
La
sovaĝa, juna filino de Gustaf Wasa, Cecilia.
Nun ni iras al la
puto de Medevi. Sanputo, hospitalo, socia kunvenejo kun propra
putorkestro, fantomrakontoj kaj ĉio alia, kion tia loko
povas oferti!
Gastoj,
kiuj estas regalataj per la saniga akvo el la puto.
La fama kuracisto
Urban Hjärne laboris ĉi tie.
Mirinda loko!
Alia mirinda loko
estas Övralid, la hejmo de la Nobel-premiito Verner von
Heidenstam. La ”Övralid-Premio”, valoranta 300
000 kronojn, estas tradicie aljuĝata ĉi tie la 6-an de
julio je la 15-a horo ĉiujare. La gajninto ankaŭ rajtas
manĝi salvelon
el Vetter-lago kune kun la estraro por la
festo. Estis multaj gajnintoj tra la jaroj. La unua, en 1945,
estis la aŭtoro Bertil Malmberg.
La bela domo Övralid kaj la Nobel-premio de Werner von Heidenstam.
Kiel kuriozaĵon,
oni povas diri, ke la oficejo de Heidenstam, kun sia granda,
nigra skribotablo, ne havis fenestrojn. Tio estis por ke la
granda Heidenstam ne perdu koncentriĝon.
Panoramo
de Övralid direkte al Vestrogotio aliflanke de la lago.
Jen nur kelkaj kulminaĵoj el la riĉa
kultura vivo kaj historio de Ostrogotio. Certe estas multe pli
por rakonti, sed tio devos resti ĝis alia fojo.
Estas
agrable sidi alte super la Vetter-lago
kaj rigardi al Olshammar, la bieno de Hejdenstam aliflanke de la
lago.
Östergötland,
sommarens landskap i Sverige
av
Ingegerd Granat
Vättern,
Sveriges 2:a sjö storleksmässigt sett från Ellen
Keys hus ”Strand”.
Om du skulle vilja
uppleva sommaren, då har jag ett gott råd!
Ta en tur längs Vättern,
ta dig genom Småland och Jönköping fortast
möjligt. När du passerat konstverket ”jätten
Vist” i Huskvarna, då är det inte långt
kvar. Snart kommer vi till Sveriges kornbod där allting
odlas och växer, såväl raps som potatis,
sädesslag, lin och äpplen medan sånglärkan
kvittrar på åkrarna. Landskapet som är så
slätt att ingen vandrande pilgrim behöver trötta
ut sig på sin väg mot Vadstena.
Vy över en del av den Östgötska slätten vid
Vätterns norra del.
Vadstena har både
kloster och klosterkyrka. Där finns riktiga nunnor som i
sann Birgittaanda vandrar i hennes fotspår i sina svarta
nunnedräkter. Själv ligger hon sedan länge i det
gyllene relikskrinet inne i klosterkyrkan. Utanför
klosterträdgården finns en örtagård där
man kan hitta dödligt giftiga örter.
Heliga Birgittas relikskrin i Vadstena klosterkyrka.
I Vadstena ligger
också ett pampigt Wasaslott som är byggt av sten från
klostret i Skänninge och klostret i Alvastra.
I detta slott
ställde Wasadottern Cecilia till med Vadstenabullret!
Hon lockade en gästs bror
att göra dumheter. Det var natten till den 17 december som
1559 som den ostfriesiske Johan klättrade in på en
repstege till den vackra, 19-åriga Wasaprinsessan Cecilia
genom ett fönster. Cecilias bror Erik upptäckte
skandalen och tog itu med den ostfriesiske prins Johan som
därefter inte vidare lät höra om sig.
Gustaf
Wasas vilda, unga dotter Cecilia.
Nu beger vi oss
till Medevi brunn. En hälsobrunn, ett sjukhus, en
societetsplats med egen brunnsorkester, spökhistorier och
allt annat som en sådan plats kan bjuda på!
Gäster som blir bjudna av hälsobringande vatten ur
brunnen.
Den kände
läkaren Urban Hjärne verkade här.
Ett underbart
ställe!
En underbar plats
är också Övralid, nobelpristagaren Verner von
Heidenstams hem. Här delas ”Övralidspriset”
traditionsenligt ut, 300.000 kronor, den 6 juli, klockan 15.00
varje år. Pristagaren får också äta
Vätterröding tillsammans med styrelsen för
kalaset. Det har blivit många pristagare med åren.
Först ut, 1945, var författaren Bertil Malmberg.
Det vackra huset Övralid och Werner von Heidenstams Nobelpris.
Som
kuriosa kan berättas att Heidenstams skrivrum, med det
stora, svarta skrivbordet, saknade fönster. Detta för
att den store Heidenstam inte skulle bli okoncentrerad.
Utsikt från Övralid mot Västergötland på
andra sidan sjön.
Detta blev några axplock ur Östergötlands rika kulturliv och historia. Säkert finns det mycket mer att berätta men det får bli en annan gång.
. Det är fint att sitta högt ovanför Vättern och titta mot Olshammar, Hejdenstams gård på andra sidan sjön.
Veteranaŭtoj
de
Ingegerd Granat
Ni
faris malgrandan ekskurson
al la fabrikoj de Jonsered dum la Nacia tago. Jonsered estas
malgranda komunumo kun grandaj tradicioj.
Granda
fabriko, laboristaj loĝejoj, preĝejo kaj la kastelo iom
pli supre sur la monto.
Proksime
de Jonsered estas la lago Aspen. Ĉi tiu industria komunumo
memorigas pri la tempo, kiam Gibson kaj industriigo kaj fervojoj
vidis la lumon de la tago.
Ni ankaŭ
hazarde iris al loko, kie okazis parado de klasikaj aŭtoj, vidu
pli en la fotoserio sube.
Veteranbilar
av
Ingegerd Granat
Vi
tog en liten utflykt
till Jonsereds fabriker på Nationaldagen. Jonsered är ett
litet samhälle med stora traditioner. En stor fabrik,
arbetarbostäder kyrka och slottet lite längre upp åt
berget,
Invid
Jonsered ligger sjön Aspen. Detta industrisamhälle minner
om tiden när Gibson och industrialisering och järnväg
såg dagens ljus.
Vi
åkte även av en tillfällighet till en plats där
en veteranbilsparad agerade, se vidare i bildserien nedan.
La
Nacia Tago 6an
de junio 2026
Svedio
kresku en
bonkoreco, toleremo, solidareco, akceptemo
kaj malavareco kaj la realigo de la rajtoj kaj egala valoro de ĉiuj
homoj …
Ĉu
La Nacia Tago
de Svedio povas esti
rememorigo pri tio
ĉi?
Nationaldagen 6 juni
2026
Låt
Sverige växa
i godhet, tolerans, solidaritet, acceptans och generositet och
insikten om alla människors rätt och lika värde …
Kan Sveriges nationaldag bli en
tankeställare för detta?
(Ekzempla
frazo: Atestu do, ke mi ne kaŭzis ĉi tiun aferon. …
solvo: Atestu
do, ke mi …
= testudo)
1. Ĉiuj gepatroj, nepre sciu:
rokaro estas tre interesa natura vidindaĵo, sed tre danĝera
por neobeemaj infanoj.
2. En metala alojo, kiun oni preparas
por produktado de moneroj kaj medaloj, neniam manku niklo kaj kupro.
3. Vi certe lernis en lernejo, mia
filineto kara, neolitiko daŭris kelkajn milionojn da jaroj.
4. Ho ve! Sperto estas ĉiam tre
grava en kiu ajn faka laboro.
5. Tre fama pola esperanta verkisto
Kazimierz Bein, kiu verkis sub la pseŭdonimo Kabe, loĝis
dum sia vivo ankaŭ en Krakovo.
6. Tri niaj konataj E-amikoj: la unua
el Pirna (Germanio), la dua el Magdeburg (Germanio) kaj la tria el
la ĉeĥa urbo Ústí, loĝas en la urboj,
kiuj situas apud la rivero Elbo – do, ili estas ofte nomataj
en Esperantujo ”samriveranoj”.
7. Dum somera ferio ni ofte ekskursas –
tiam nia hobio ĉiam estas viziti grotojn kaj enlande kaj
eksterlande.
8. Sur la fenestron frapas eroj da neĝo
la tutan nokton regule kaj forte.
9. Instruisto de matematiko minacas al
lernanto: Bone devas eĉ ci koni onojn por praktiki sukcese
bazajn matematikajn operaciojn.
10. Laborema slava tribo volis,
ke ĝin gvidu – trovi novan landon – la maljuna
saĝulo prapatro Čech (Ĉeĥ).
11. En televido ni spektis, ke oni uzis
tre maldikajn folietojn da oro tute normale por orumi internajn
skulptajn ornamaĵojn de praga Nacia teatro.
12. Tuta aŭskultantaro, pro tre
longa prelego jam velka, proponis, ke preleganto mallongigu ĝin.
13. Mia japana E-amiko s-ro Atsuo
Kaŝijamu ŝoforas sian aŭtomobilon Honda rapide, sed
tre sperte kaj sendanĝere.
14. Vizitante regule golfludejon,
situita en proksima ĉirkaŭaĵo de la fama banurbo
Karlovy Vary (Karlsbad), ni volonte ofte duope golfludas.
15. Kiu el vi garantias promesi
miozotflorojn el via ĝardeno, por mia patrino okaze de ŝia
nomtago?
16. Komparu oron kaj arĝenton –
simple vi vidos diferencon, ekzemple jam en ilia koloro.
17. Dum promenado tra la urbocentro de
Prago, ni ofte renkontas kamelotojn kun freŝe eldonita gazeto
”Praga vespergazeto”.
18. En nova filmo, kiun oni ĵus
prezentas tutan semajnon en ĉi tiea kinejo, rolas laŭ mia
opinio plej bele fantomo.
19. Mi konstatas koncize: broso estas
utila hejma ilo, ofte uzata ekzemple por forigi harojn kaj etajn
malpurigaĵojn de la vestaĵoj.
20. Sur la tablo estas freŝe
bakita kuko – longan tempon mi ne manĝis tiom bongusta.
21. Se vi kiam ajn tostas, mia kara
amiko, bonvolu: pokalon vi devas ĉiam fintrinki ĝisprofunde.
22. La mesaĝo ĝusta: l’posedanto de la gepatra domo fariĝis ilia plej maljuna filo.
…